
Powieść, 1989
Mroczna połowa
Powieść grozy Stephena Kinga z 1989 roku. Thad Beaumont, pisarz, który zarabia na krwawych kryminałach wydawanych pod pseudonimem George Stark, postanawia publicznie pochować swoje drugie wcielenie. Wkrótce potem zaczynają ginąć ludzie.
- Tytuł oryginalny
- The Dark Half
- Autor
- Stephen King
- Rodzaj
- Powieść
- Pierwsze wydanie
- Viking Press, 20 października 1989
- ISBN oryginału
- 978-0-670-82982-8
- Ekranizacje
- 1 (1993)
Opis
„Mroczna połowa” („The Dark Half”) opowiada o Thadzie Beaumoncie, pisarzu i niepijącym alkoholiku, który mieszka w Ludlow w stanie Maine. Pod własnym nazwiskiem wydaje intelektualną prozę literacką, która zbiera słabe oceny i marnie się sprzedaje. Pieniądze i popularność przynoszą mu natomiast brutalne kryminały podpisywane pseudonimem George Stark, których bohaterem jest psychopatyczny zabójca Alexis Machine. Thad ma z żoną Lizą dwoje dzieci, bliźnięta Wendy i Williama.
Dalszy opis fabuły (spoilery)
Kiedy wychodzi na jaw, kto naprawdę pisze książki Starka, Beaumont postanawia skończyć z pseudonimem i oświadcza publicznie, że taki autor nigdy nie istniał. Razem z Lizą urządza na miejscowym cmentarzu udawany pogrzeb swojego alter ego. Małżonkowie pozują nad atrapą nagrobka, a zdjęcia ilustrują artykuł w magazynie „People”. Epitafium brzmi „Not a Very Nice Guy”, czyli „niezbyt miły facet”.
Stark wychodzi z symbolicznego grobu jako istota z krwi i kości. Ma cechy, które Thad przejawiał, gdy pisał jako on: nadużywa alkoholu i pali papierosy Pall Mall. Zaczyna mordować ludzi, których obwinia o swoją „śmierć”. Giną między innymi redaktor i agent Thada oraz autor wywiadu dla „People”. Na miejscach niektórych zbrodni zostaje zagadkowe zdanie o wróblach, które znów latają („The Sparrows Are Flying Again”). Thada nękają w tym czasie surrealistyczne koszmary i bóle głowy, którym towarzyszy dźwięk stada wróbli.
Morderstwa bada Alan Pangborn, szeryf sąsiedniego Castle Rock. Na miejscach zbrodni znajduje odciski palców Thada. Pisarz ma alibi, ale niechętnie odpowiada na pytania, więc policjant coraz mocniej podejrzewa, że to on stoi za zabójstwami. Akcja toczy się w 1988 roku w stanie Maine, w Ludlow i sąsiednim Castle Rock.
Pisarz i pomysły wymykające się spod kontroli
W komentarzu na swojej stronie King przedstawia książkę jako fantastyczną odpowiedź na pytanie o pochodzenie pisarskich pomysłów. Wyobraził sobie autora, którego źródło inspiracji przestaje być posłuszne. George Stark ucieleśnia ten konflikt: literacka tożsamość, którą można było traktować jak zawodowe narzędzie, zaczyna domagać się samodzielnego istnienia. Geneza opisana przez Kinga dotyczy więc twórczości i utraty kontroli, nie tylko samego motywu sobowtóra.
Nazwisko, rozpoznawalność i odpowiedzialność
Thad może oddzielać książki sygnowane własnym nazwiskiem od utworów Starka, ale inni ludzie widzą także ich wspólne źródło. Powieść pozwala pytać, czy można odrzucić skutki własnych działań przez zmianę podpisu. Wątek policyjny nadaje temu pytaniu dosłowną postać: dowody materialne wskazują człowieka, którego wersja wydarzeń wydaje się niemożliwa. Amerykański Viking Press wydał „The Dark Half” w listopadzie 1989 roku. Alan Pangborn wiąże powieść ze światem Castle Rock, choć sprawa Beaumontów ma własny początek i zakończenie.
Relacja autora o powstawaniu powieści (po angielsku).
Jak powstała
W latach 70. i 80. King wydał kilka książek pod pseudonimem Richard Bachman. Powieści Bachmana były zwykle mroczniejsze i bardziej cyniczne od jego najsłynniejszych utworów, a groza miała w nich wymiar bardziej fizyczny niż psychologiczny czy gotycki. Gdy ujawniono, kto kryje się za tym nazwiskiem, King odpowiedział na to powieścią o pisarzu. Rozstanie z własnym pseudonimem stało się natchnieniem dla historii Beaumonta i Starka. Na pewnym etapie książka mogła mieć się ukazać jako wspólne dzieło Kinga i Bachmana, a ostatecznie została mu zadedykowana.
Nazwisko złoczyńcy to ukłon w stronę Richarda Starka, pseudonimu Donalda E. Westlake’a, pod którym ten wydawał swoje najmroczniejsze i najbardziej brutalne książki. King zadzwonił do Westlake’a i poprosił go o zgodę. Stark był zresztą jednym ze źródeł pseudonimu Richard Bachman: kiedy King go wybierał, czytał akurat powieść Richarda Starka. Książkę wydało Viking Press 20 października 1989 roku.
Motywy
Thad Beaumont to pisarz o rozdwojonej osobowości, a pomysł na tę postać wyrósł z doświadczenia samego Kinga, który rozstał się z Richardem Bachmanem. Stark przejmuje nawyki, które Thad miał tylko przy pisaniu, a z czasem okazuje się, że są ze sobą coraz ściślej związani. Thad, obserwując swoje dzieci, zauważa, że bliźnięta łączy wyjątkowa więź: czują nawzajem swój ból i czasem zdają się czytać sobie w myślach. W tym porównaniu zaczyna szukać klucza do własnej sytuacji. Powieść stawia pytanie o naturę Starka: czy jest złym duchem istniejącym na własną rękę, czy samym Thadem, w którym dochodzi do głosu druga osobowość.
Szczegóły fabuły
Pokaż szczegóły fabuły (spoilery)
Wśród ofiar Starka są redaktor i agent Thada oraz autor wywiadu dla „People”. Wkrótce okazuje się, że Stark ma takie same odciski palców jak Thad, co wskazuje na łączące ich bliźniacze pokrewieństwo. Thad odkrywa, że jest ze Starkiem związany psychicznie: znajduje notatki pisane własnym charakterem pisma, z których dowiaduje się, co robi jego sobowtór. Rozumie też, że wróble, których ćwierkanie słyszy podczas bólów głowy, to psychopompy, przewodnicy dusz.
Pangborn ustala, że Thad miał brata bliźniaka, który jeszcze w łonie matki został wchłonięty przez jego organizm. W dzieciństwie Thad cierpiał na silne bóle głowy, które przypisywano guzowi. Neurochirurg usunął mu wtedy z mózgu fragment nozdrza, paznokcie, zęby i zniekształcone ludzkie oko.
W ostatecznym starciu Thad wabikiem na ptaki przywołuje stado wróbli, które rozszarpują Starka. Zakończenie nie jest jednak szczęśliwe. Pangborn podejrzewa, że Liza poważnie wątpi w przyszłość małżeństwa. Jest przerażona nie tylko tym, że Thad stworzył Starka, choćby nieświadomie, ale i tym, że jakaś jego część go lubiła.
Ekranizacje
1 ekranizacja, 1993
- Mroczna połowa
- Mroczna połowa
Polskie okładki
Okładki: materiały wydawnictwa Prószyński i S-ka; licencja
Polskie wydania
| Rok | Wydanie | Wydawca | Przekład | Strony | ISBN |
|---|---|---|---|---|---|
| 1993 | Mroczna połowa | Amber | Paweł Korombel | 403 | 8385309373 |
| 2004 | Mroczna połowa | Prószyński i S-ka | Paweł Korombel | 501 | 8373379304 |
| 2008 | Mroczna połowa | Prószyński i S-ka | Paweł Korombel | 468 | 9788374697859 |
| 2012 | Mroczna połowa | Albatros | Marek Fedyszak | 526 | 9788376597201 |
| 2013 | Mroczna połowa | Albatros | Marek Fedyszak | 526 | 9788378858706 |
| 2013 | Mroczna połowa audiobook | Albatros | Marek Fedyszak | — | 9788376595702 |
| 2016 | Mroczna połowa | Albatros | Marek Fedyszak | 526 | 9788379857159 |
| 2018 | Mroczna połowa Wejdź do Castle Rock | Albatros | Marek Fedyszak | 476 | 9788381254359 |
| 2018 | Mroczna połowa e-book Wejdź do Castle Rock | Albatros | Marek Fedyszak | — | 9788381254618 |
| 2021 | Mroczna połowa | Albatros | Marek Fedyszak | 476 | 9788382157802 |
| 2021 | Mroczna połowa | Albatros | Marek Fedyszak | 480 | 9788382156799 |
| 2024 | Mroczna połowa | Albatros | Marek Fedyszak | 476 | 9788383613789 |
Miejsca i postacie
Miejsca
Postacie
Odbiór
Według „Publishers Weekly” „Mroczna połowa” była drugą najlepiej sprzedającą się książką 1989 roku, ustępując tylko „Clear and Present Danger” Toma Clancy’ego. W 1990 roku powieść była nominowana do Nagrody Locusa za najlepszą powieść grozy. W 1993 roku na ekrany weszła ekranizacja pod tym samym tytułem w reżyserii George’a A. Romero, twórcy „Nocy żywych trupów”, kręcona między innymi w Washington and Jefferson College w południowo-zachodniej Pensylwanii. W podwójnej roli Thada i Starka wystąpił Timothy Hutton, Alana Pangborna zagrał Michael Rooker, a Julie Harris – ekscentryczną koleżankę Thada. W 1992 roku ukazała się gra komputerowa na MS-DOS, przygotowana przez Symtus i wydana przez Capstone Software. W grudniu 2019 roku MGM zapowiedziało nową ekranizację, którą ma napisać i wyreżyserować Alex Ross Perry.
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 1990 | Nagroda Locusa za najlepszą powieść z gatunku horror | nominacja |
Ciekawostki
King zadzwonił do Donalda E. Westlake’a, który pisał jako Richard Stark, i poprosił go o zgodę na użycie nazwiska Stark.
Źródło: Wikipedia (en): The Dark Half
Pseudonim Richard Bachman także po części nawiązuje do Starka: kiedy King go wymyślał, czytał akurat powieść Richarda Starka.
Źródło: Wikipedia (en): The Dark Half
Powieść jest dedykowana Richardowi Bachmanowi, zdemaskowanemu pseudonimowi samego Kinga.
Źródło: Wikipedia (pl): Mroczna połowa
„Publishers Weekly” uznał ją za drugą najlepiej sprzedającą się książkę 1989 roku, tuż za „Clear and Present Danger” Toma Clancy’ego.
Źródło: Wikipedia (en): The Dark Half
Akcja powieści rozgrywa się w 1988 roku.
Źródło: Wikipedia (pl): Mroczna połowa
W 1992 roku powstała gra komputerowa na podstawie powieści, wydana na MS-DOS przez Capstone Software.
Źródło: Wikipedia (en): The Dark Half
W filmie George’a Romero z 1993 roku Timothy Hutton zagrał zarówno Thada Beaumonta, jak i George’a Starka.
Źródło: Wikipedia (pl): Mroczna połowa

