
Literatura faktu, 1981
Danse Macabre
Książka non-fiction Stephena Kinga z 1981 roku o horrorze w druku, radiu, telewizji, filmie i komiksach oraz o wpływie lęków epoki na ten gatunek. King omawia też wpływy na własną twórczość.
- Tytuł oryginalny
- Danse Macabre
- Autor
- Stephen King
- Rodzaj
- Literatura faktu
- Pierwsze wydanie
- Everest House, 20 kwietnia 1981
- ISBN oryginału
- 978-0-89696-076-3
Opis
„Danse Macabre” to książka non-fiction, jeden z kilku tekstów Kinga, które nie są powieścią. Autor omawia horror w druku, telewizji, radiu, filmie i komiksach oraz wpływ współczesnych lęków i niepokojów społecznych na ten gatunek. Sięga do epoki wiktoriańskiej, ale głównie zajmuje się latami pięćdziesiątymi, sześćdziesiątymi i siedemdziesiątymi, czyli okresem obejmującym życie samego Kinga do chwili wydania książki. Pisze swobodnie i nieliniowo, z deklarowaną niechęcią do „akademickiego bullshitu”. Rozważa archetypy, ważnych autorów, typowe chwyty narracyjne i swoją główną teorię „dionizyjskiego horroru”.
Wstęp opisuje wystrzelenie radzieckiego sputnika 4 października 1957 roku, które wywołało u Kinga głęboki strach i stało się jego osobistym wprowadzeniem w „prawdziwy terror”. Dalej wyróżnia archetypy bohaterów horroru: wampira, wilkołaka i „Thing Without a Name”, wywodząc je z „Draculi”, powieści o Jekyllu i Hydzie oraz „Frankensteina”. Po autobiograficznej przerwie omawia horror w radiu, które uznaje za lepsze medium niż telewizja i film, bo wymaga od słuchacza większej pracy wyobraźni, w telewizji, którą ocenia najsurowiej, w dwóch rozdziałach o kinie i wreszcie w literaturze. Gatunek dzieli na terror, horror i revulsion, a najwyżej ceni pierwszy poziom.
„Danse Macabre” i „Jak pisać”: różne pytania
Pierwsze anglojęzyczne wydanie „Danse Macabre” pochodzi z 1981 roku. Książka skupia się na horrorze i sposobach oddziaływania tego gatunku na odbiorcę. Późniejsze „Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika” prowadzi bliżej codziennej pracy autora. Obie publikacje można czytać razem: jedna pomaga rozpoznawać tradycję i mechanizmy grozy, druga przygląda się narzędziom opowiadania historii.
Lektura jako mapa zainteresowań Kinga
Najbardziej użyteczne jest traktowanie ocen Kinga jako głosu konkretnego pisarza, z jego gustem i doświadczeniem, a nie jako ostatecznego rankingu horrorów. Wskazane książki i filmy tworzą listę tropów do samodzielnego poznawania. Porównując jego komentarz z własnym odbiorem dzieła, można sprawdzić, co nas niepokoi: temat, oczekiwanie na zagrożenie czy jego bezpośrednie pokazanie. Historyczny zakres książki ma przy tym znaczenie. Brak omówienia późniejszego filmu nie jest oceną jego wartości ani dowodem, że King go nie znał.
Jak powstała
Wstęp przypisuje powstanie książki Billowi Thompsonowi, redaktorowi pierwszych pięciu opublikowanych powieści Kinga, później redaktorowi w Doubleday. Thompson zadzwonił do Kinga i zaproponował, by napisał książkę o całym zjawisku horroru: o książkach, filmach, radiu i telewizji. Pomysł jednocześnie zaciekawił i przestraszył Kinga. Thompson przekonał go, że po napisaniu takiego przeglądu gatunku nie będzie już musiał odpowiadać na nudne, powtarzające się pytania w wywiadach. Trzonem tekstu są notatki do kilku kursów uniwersyteckich, które King prowadził w latach siedemdziesiątych.
Polskie okładki
Okładki: materiały wydawnictwa Prószyński i S-ka
Polskie wydania
| Rok | Wydanie | Wydawca | Przekład | Strony | ISBN |
|---|---|---|---|---|---|
| 2005 | Danse macabre | Prószyński i S-ka | Paulina Braiter-Ziemkiewicz, Paweł Ziemkiewicz | 615 | 8373378359 |
| 2009 | Danse macabre | Prószyński i S-ka | Paulina Braiter-Ziemkiewicz, Paweł Ziemkiewicz | 542 | 9788376481708 |
| 2009 | Danse macabre | Prószyński i S-ka | Paulina Braiter | 544 | 9788379611164 |
| 2018 | Danse macabre Kolekcja mistrza grozy | Prószyński i S-ka | Paweł Ziemkiewicz, Paulina Braiter-Ziemkiewicz | 453 | 9788380973466 |
| 2026 | Danse macabre | Prószyński i S-ka | Paulina Braiter, Paweł Ziemkiewicz | 608 | 9788383913278 |
| 2026 | Danse macabre e-book | Prószyński i S-ka | Paulina Braiter, Paweł Ziemkiewicz | 608 | 9788384447192 |
| 2026 | Danse macabre audiobook | Prószyński i S-ka | Paulina Braiter, Paweł Ziemkiewicz | — | 9788384448434 |
| 2026 | Danse macabre | Prószyński i S-ka | Paulina Braiter, Paweł Ziemkiewicz | 822 | 9788384447543 |
Ciekawostki
Obok zwykłego wydania w twardej oprawie Everest House wydał edycję limitowaną, podpisaną przez Kinga i umieszczoną w futerale bez obwoluty: 250 egzemplarzy numerowanych i 15 oznaczonych literami.
Wydanie w miękkiej oprawie, które 1 grudnia 1983 roku wydało Berkley Books, zawiera nowy wstęp. King pisze w nim m.in., że poprosił Dennisa Etchisona o przejrzenie tekstu pod kątem błędów, dlatego to wydanie zawiera poprawiony tekst.
Wydanie Gallery Books z 23 lutego 2010 roku zawiera nowy tekst „What’s Scary”: esej liczący 7700 słów, który pełni rolę wstępu.
We Francji w 1980 roku zbiór „Nocna zmiana” ukazał się pod tytułem „Danse macabre”, dlatego właściwa książka Kinga o horrorze wyszła tam po 15 latach, w 1995 roku, jako „Anatomie de l’horreur”.




